Hubble GüneÅŸ Sistemi Dışındaki Bir Gezegeni Görüntüledi
Yazar: Arif Bayırlı
(4 oy, ortalama: 3,50 / 5)Her geçen gün, GüneÅŸ Sistemi dışında yeni bir gezegen daha keÅŸfediliyor. Güncel verilere göre sayıları üç yüzü bulan bu gezegenler, bugüne kadar görünür dalga boyunda gözlenememiÅŸti. NASA’nın yaptığı açıklamaya göre ise GüneÅŸ Sistemi dışı bir gezegen olan Fomaulhaut-b’nin ilk görüntüsü Hubble tarafından elde edildi.
Güney Gökküre’de Güney Balığı olarak bilinen takım yıldızda yer alan 25 ışık yılı uzaklıktaki ünlü Fomaulhaut yıldızı etrafında görüntülenen gezegen görünür dalga boyunda fotoÄŸrafı çekilen ilk gezegen olma ünvanına sahip oldu. Astronomların uzun süredir dolaylı yollardan keÅŸfettikleri bu gezegenlerin evrende milyarlarcası olduÄŸu düÅŸünülüyor.
BüyüklüÄŸü Jüpiter’in üç katından büyük olmayan Fomaulhaut-b gezegeni yıldızı etrafında GüneÅŸ-Satürn arasındaki mesafenin 10 katı kadar(15,5 milyar km) uzaklıkta dolanıyor.
Fomalhaut ve etrafındaki Fomalhat-b gezegeninin Hubble tarafından elde edilmiÅŸ görüntüsü. SaÄŸ alttaki kutucukta gezegenin 2004 – 2006 yılları arasındaki hareketi gösterilmiÅŸ. Gezegen halkanın iç köÅŸesinden 2,6 milyar km, yıldızdan ise 15,5 milyar km uzaklıkta bulunuyor.
Bunun öncesinde Fomalhaut, etrafında bizim GüneÅŸ Sistemimizdeki Kuiper kuÅŸağına benzer bir kuÅŸağın var olduÄŸunun ortaya çıkmasıyla gezegen araÅŸtırmacılarının ilgisini üstüne toplamıştı. Bu keÅŸif 1980’li yıllarda NASA uydusu IRAS’ın kızıl ötesi araÅŸtırmaları sonucu ortaya çıkmıştı. 2004 yılında Hubble’ın bahsedilen halka yapısını görünür dalga boyunda çözümlediÄŸinde bunun bir ilkel gezegen oluÅŸum diski olduÄŸu ortaya çıkmıştı. California Üniversitesinden astronom Paul Kalas ve ekip arkadaÅŸları 2005 yılında halka sisteminin yıldız ve halka arasındaki bir kütle sebebiyle kütle çekimsel olarak eÄŸildiÄŸini fark ettiÄŸinde, aranan gezegen hakkında en önemli ip ucu bulunmuÅŸtu. Toz halkasının ÅŸeklini Hubble ile inceleyen araÅŸtırmacılar aranan gezegenin yerini buldular ve ACS (Advanced Camera for Survey) kamerası ile görüntülemeyi baÅŸardılar.
Gezegen Jüpiter’in 3 katı büyüklükte bir gezegene göre normalden çok daha parlak olduÄŸunu söyleyen araÅŸtırmacılar bunun nedeninin gezegen etrafından ışınları yansıtan toz ve buzdan oluÅŸmuÅŸ bir halka sisteminin olabileceÄŸini öne sürüyorlar. Böyle bir halka sistemi mevcutsa gezegen etrafında uyduların olması da olası görünüyor.
Paul Kalas ve ekip arkadaÅŸları 2004’de Famoulhalt etrafındaki toz diskini görüntüledikten sonra 2006’da alınan görüntülerle karşılaÅŸtırdıklarında ilk görüntüde gezegen olabileceÄŸini düÅŸündükleri parlak nesnelerden birinin görünür bir ÅŸekilde yer deÄŸiÅŸtirdiÄŸini gözlediler. Ä°ki görüntü arasındaki zamana göre yer deÄŸiÅŸtirme Kepler yasalarına göre 872 yıllık bir tam dönüÅŸ süresine denk geliyor.
Ä°leriki gözlemlerde gezegen atmosferinde kızlı ötesi ışınlarla su buharından oluÅŸmuÅŸ bulutların izleri aranacak. Bu bilgi 100 milyon yaşındaki bu genç gezegenin evrimine dair birçok bilgi saÄŸlayacak. Detaylı astrometri çalışmalarıyla da gezegenin kütlesi hassas olarak hesaplanacak.
Kaynaklar
