27/07/2017

Yıldızların İzi

Yazar:

(3 oy, ortalama: 4,67 / 5)
12/01/2009
Bu makale Haberler kategorisinde yayınlanmış. İlk yorum yapan siz olun!

Yıldızlar arası boşlukta bir mermi gibi hızla hareket eden bir yıldız hayal edin! Bu hareketli yıldızların da tıpkı bir sürat teknesinin suda ardında bıraktığı dalgalar gibi, yıldızlar arası yoğun maddede parlak izler bıraktığı Hubble tarafından gözlendi.

Hubble’ın gözlediği 14 genç yıldızın etrafındaki gaz ortamında ok başı ve onu takip eden parlak kuyruk yapıları oluşturmaları bu yıldızların normal genç yıldızlardan çok daha hızlı hareket ettiklerini gösteriyor. Yıldızların yüzeyindeki maddelerin saçılmasıyla oluşan rüzgarlar, bu hızlı hareket sırasında etraftaki yoğun yıldızlararası madde ile etkileşerek sıra dışı görüntüler oluşturuyor.

NASA’nın Jet Motorları Geliştirme Laboratuarı (JPL)’ndan Raghvendra Sahai yepyeni parlak ve yüksek hızlı bir yıldız sınıfı bulduklarını söylüyor. “Bu yıldızları bulmak bizim için bir sürpriz oldu çünkü araştırma yaparken bunları özellikle aramıyorduk. İlk görüntüler geldiğinde : ‘Vay canına! Bunlar sanki yıldızlararası ortamda ilerleyen bir mermi gibi’ dedim.” diye belirtiyor. Hubble’ın keskin gözleri sayesinde bu yıldızların detayları incelenebiliyor.

Astronomlar, bu “kaçak” yıldızların ancak kütlelerini, parlaklıklarını ve hızlarını belirleyebiliyorlar. Araştırmalar sonucu yıldızların sadece birkaç milyon yaşında olduğu ortaya çıktı ve yaşlarının belirlenmesinde yarattıkları güçlü rüzgarlar da göz önüne alındı.

Güneş’in kütlesinin 10 katı kadar olanlar dışında bir çok yıldız, ya doğumu sırasında ya da ölüm anında çok güçlü rüzgarlar oluştururlar. Fakat Hubble’ın gözlediği yıldızlar o kadar da büyük değil, çünkü etraflarında parlak bir iyonize gaz bulunmuyor. Bunların çoğunu Güneş’in birkaç katı büyüklüğünde olan orta sınıf yıldızlar oluşturuyor.

Yıldızların oluşturdukları ok şeklindeki yapıların büyüklükleri 150 milyar km ile 1,5 trilyon kilometre (Güneş – Neptün arası uzaklıgın 17 ile 170 katı) arasında değişiyor. Bu büyüklükteki yapılar yıldızların saatte 180 000 km’den daha hızlı hareket ettiklerini gösteriyor. Bu da genç hızların normal hızlarının 5 katından daha fazla.

Araştırmacı Shai, bu yıldızların büyük olasılıkla dev yıldız kümeleri olan evlerinden dışarıya fırlatıldıklarını belirtiyor. Bu fırlatılmanın ise iki yolu var. Bunlardan birinde çift yıldız sistemindeki bir yıldız süpernova şeklinde patlayarak diğer yıldız sistemden savruluyor. Diğer bir senaryo ise iki çift yıldız sisteminin birbiriyle ya da üçüncü tekil bir yıldızla çarpışma durumu. Bu çarpışmalar sonucu bir veya birden fazla yıldız enerji kazanarak kümeden fırlamış olabilirler.

Yıldızların genç dönemlerinin birkaç milyon yıl olduğu göz önüne alındığında saatte, ortalama 180 000 km hızla hareket etmeleri, şu ana kadar 160 ışık yılı yol kat ettiklerini gösteriyor!

Bu tip yıldızlar daha öncesinde 1980’lerde IRAS (Infrared Astronomical Sattelite – Kızılötesi Astronomi Uydusu) tarafından da gözlenmişti fakat yapıları detaylı olarak incelenememişti.

Astronomlar şimdi bu yıldızların, yıldızlar arası ortamdaki gaza etkileri üzerinde çalışıyorlar. Şiddetli rüzgarların sadece parlak, görsel yapılar mı oluşturduğu ya da etaftaki gazın yoğunlaşmasını engelleyerek yıldız oluşumunu mu yavaşlattığı merak ediliyor.

 

Kaynaklar

You can leave a response, or trackback from your own site.

Yorumunuz