2008 yılı güzel bir yakınlaşmayla kapanıyor. 29 Aralık’ta Ay, Jüpiter ve Merkür; 31 Aralık’taysa Ay ve Venüs akşam gökyüzünde yakın konumdalar. Yine 31 Aralık’ta Merkür ve Jüpiter çok yakın görünür konuma geliyor. Merkür ve Jüpiter’i görebilmek için akşam alacakaranlığında batı-güneybatı ufku üzerine bakmak gerekiyor.

Satürn’e son zamanlarda hiç baktınız mı? Galileo’nun teleskobunu bu gezegene çevirdiğinde onu şaşkınlığa uğratan o muhteşem halkalar artık neredeyse görünmez oldular. Yılın bu son günlerinde Satürn’ü halkaları olmadan görme fırsatını kaçırmayın!

21 Aralık, yıl içerisinde gece süresinin en fazla (14 saat, 47 dakika) ve günün en kısaya (9 saat, 13 dakika) ulaşacağı tarihtir. Bu sanal nokta 21 Aralık Pazar günü saat 14:04’de Güneş’in bulunacağı yerdir, sanal noktanın gerçek yeri bu yıl ülkemizden görülebilecek. Gök mekaniği meraklıları için, belirtilen tarih ve saatte bu özel noktanın uzaydaki yerini kestirmek ilginç olacaktır. Bu tarihten itibaren geceler kısalmaya ve günler de uzamaya başlayacak.

Kuzey ışıkları (aurora), gökyüzünde çıplak gözle gözleyebileceğiniz en muhteşem olaylar arasında liste başı olmaya adaydır. Hızlandırılmış parçacıkların manyetik alan çizgilerini izleyerek atmosferle etkileşime girdiklerinde oluşan bu egzotik görüntüler sadece Dünya atmosferine özgün değil. NASA’nın Cassini uzay aracı tarafından geçtiğimiz günlerde görüntülenen Satürn’ün kutup bölgesindeki auroranın, Güneş Sistemi’nde gözlenen tüm auroralardan farklı bir yapıya sahip olduğu açıklandı.

Güneş’imiz uzun süredir yine sakinliğini sürdürmekte. Güneş olaylarını SOHO uydusundan saat saat izleyebilirsiniz. Bu adresten ayrıca, Yer’den gözlenemeyen çok sayıda kuyrukluyıldız keşiflerini izlemek de olası. Aslan takım yıldızından 10–23 Kasım arasında Leonidler isimli göktaşı fırtınası özellikle 17 Kasım gecesinde izlenebilecek. Saatte 20 veya daha fazla sayıda göktaşı görülebilir. Bilindiği gibi yağmurlar dışında gece boyunca sadece 6–7 kadar göktaşı görülebilmekte. Göktaşı yağışını izlemek isteyen okuyucular 17–18 Kasım Pazartesi–Salı gece yarısından sonra (Salı gününe sarkan gece) doğuda ufuktan 24 derece kadar yüksekteki Aslan takım yıldızı bölgesine bakabilirler. Bir–iki göktaşının görülmesi yağışın yerini de belirler. Ay’ın olması olumsuz, yakınında Satürn’ün bulunması ile birlikte göktaşı yağışını izlemeye her zaman değer. Yaklaşık mercimek büyüklüğündeki gök taşları doğal havai fişek gösterisi görünümündeler. Leonidler ve diğer göktaşı yağmurları ve gözlemleri hakkında ayrıntılı bilgi Uluslararası Göktaşı Kuruluşu’ndan öğrenilebilir.

Kova takım yıldızı civarında yer alan Delta Aquarii yıldızının yakınından yağan Güney Delta Aquaridler isimli göktaşı yağmuru, 12 Temmuz ile 19 Ağustos tarihleri arasında görülebilir. En yüksek sayıya ise 27 Temmuz’da ulaşır. Saatte yaklaşık 20 kadar göktaşı sayılabilir. Bilindiği gibi, yağmurlar dışında gece boyunca ancak az sayıda (6 - 7 kadar) göktaşı görülebilmekte. Bu göktaşı yağmurunu izlemek isteyen okuyucular, özellikle 27 Temmuz gece 23’den başlayarak sabaha kadar başlangıçta doğu tarafta ve ufuktan 11 derece yüksekteki Kova takım yıldızı bölgesine bakabilirler. Göktaşı yağmurları ve gözlemleri hakkında ayrıntılı bilgi için Uluslararası Göktaşı Kuruluşu’nun sitesi ziyaret edilebilir. 27 Temmuz, 23:00, Doğu ufku

21 Haziran yıl içerisinde gece süresinin en kısa (8 saat 52 dakika) ve günün en uzun (15 saat 8 dakika) olduğu tarihtir. Bu tarihten itibaren geceler artık uzamaya ve günler kısalmaya başlayacak. Ülkemizin Yerküre üzerindeki konumuna göre yıl boyunca gece–gündüz süresinin değişimi TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nin (kısaca TUG’un) hazırladığı 2008 Gök Olayları Yıllığı kitapçığı sayfa 20–21 de var. Kum saatine benzeyen şeklin incelen orta yerinin 21 Haziran’a karşılık geldiği görülecek.

Geçtiğimiz ayın son haftasında saatlerin 1 saat ileri alınması ile yaz saati uygulamasına geçildi. Faturalı–elektrikle aydınlatmanın yerini olabildiğince sıfır masraflı–gün ışığı alması amaçlanmakta. Ülkemizin Yerküre üzerindeki konumuna göre yıl boyunca gündüz–gece süresinin değişimi TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nin (kısaca TUG’un) hazırladığı “2008 Gök Olayları Yıllığı” kitapçığı sayfa 20–21 de var. Yaz saati uygulaması ile, boylam başlangıcından (İngiltere–Greenwich’ten ve sıfır saat) doğal uzaklığından (2 saat uzakta yer almamızdan) bir saat daha uzaklaştık. Fark 3 saate çıktı ve sanal da olsa batıdan uzaklaştık, daha doğuya ötelendik. Çok az lekeler görünmeye başlasa da Güneş’imiz uzun süredir hiç lekeli durumunu sürdürüyor. Güneş olaylarını Yer’den aylık olarak buradan ve saat saat uydudan izlenebilir.

Bir yıldız, 8 gezegen, en az 3 cüce gezegen, 130 dan fazla uydu ve çok sayıda ufak gök cismi! Bu yazıda, içinde yaşadığımız sistem olan Güneş Sistemi' ni genel hatlarıyla inceleyeceğiz.

NASA'nın Cassini uzay aracı, Satürn'nün ikinci büyük uydusu Rhea'nın çevresinde dolanan cisimlere ait kanıtlar buldu. Böylelikle ilk kez, bir uydunun çevresinde oluşan "halka" tespit edilmiş oldu. Geniş bir alana yayılmış parçaların oluşturduğu disk ve en az bir halkadan oluşan sistem, Cassini uzay aracının gezegenlerin atmosferlerini ve çevrelerinde dolanan parçacıkları incelemek üzere tasarlanmış araçları yardımıyla ortaya çıkartıldı.