01/10/2014

Ay Tutulması

Yazar:

(49 oy, ortalama: 3,98 / 5)
13/02/2008
Bu makale Dünya ve Ay kategorisinde yayınlanmış. 18 Yorum

Ay tutulması nedir? Nasıl ve neden meydana gelir? Ne kadar sıklıkla Ay tutulması gözlenir ve bir sonraki Ay tutulması ne zaman? Bu yazıda tüm bu soruların cevaplarını bulabileceksiniz.

Dünya’nın uydusu Ay, yaklaşık 3,476 km’ lik bir çapa sahip soğuk ve kayasal bir gök cismidir.  Kendisi bir ışık kaynağı olmamasına rağmen, Güneş ışığını yüzeyinden yansıtır. Dünya’nın çevresinde bir turunu 29,5 günde tamamlar. Bu dönüşü sırasında Güneş’e göre konumu da değişir ve bu durum Ay’ın evreleri şeklinde gözlenir.

Bu evrelerden “Yeni Ay”, görülebilir değildir. Çünkü bu evrede Ay, Güneş ile Dünya arasındadır ve dolayısıyla Ay’ın aydınlanan tarafı Dünya’dan görünmez. Ay Dünya’nın çevresinde turuna devam ettikçe evreler değişir ve bu evreler her ay tekrarlanır.

Dolunay evresinde Ay, Güneş’in batmasıyla doğar ve gece Güneş yeniden doğuncaya kadar   gökyüzünde görünür. Ay’ın gece boyunca görünür olmasının sebebi, konum olarak Güneş’in tam karşısında olmasıdır. Bu özelliği, Ay’ın diğer evrelerine göre benzersizdir. Ayrıca, Dolunay evresi tutulmalar açısından da önem taşır.

AY TUTULMASININ TÜRLERİ

Ay tutulması sadece Ay dolunay evresindeyken gerçekleşir. Dünya, Ay ile Güneş arasındayken gelen ışınları engeller ve arkasında bir gölge alanı oluşturur. Bu alan içiçe geçmiş iki koni şeklindedir. “Yarı gölge konisi (Penumbra)” olarak adlandırılan alanda Dünya, Güneş ışığını tamamen engelleyemez. “Tam gölge konisi (Umbral)” nde ise Güneş ışığı tamamen engellenir. Tutulmanın gerçekleşmesi için Ay’ın, Dünya’nın gölge alanlarından geçmesi gerekir.

Astronomlar Ay tutulmasını basitçe 3 türe ayırır;

1. Yarı Gölgeli Ay Tutulması:
Ay, Dünya’nın yarı gölge konisinden geçer Çok rahat gözlenemediği için genelde akademik düzeyde incelenir.
2. Parçalı Ay Tutulması:
Ay’ın bir kısmı Dünya’nın tam gölge konisinden geçer. Çıplak gözle tutulma rahatlıkla gözlenebilir.
3. Tam Ay Tutulması:
Ay, Dünya’nın tam gölge konisinden geçer. Ay tutulma sırasında kırmızı bir renk alır ve kolaylıkla gözlenir.

Tam Ay Tutulması Parçalı Ay Tutulması Parçalı Ay Tutulması

Tam bu sırada aklınıza, “Eğer Ay, Dünya’nın çevresinde 29,5 günde dönüyorsa ve Ay tutulması sadece dolunay evresinde gerçekleşiyorsa, neden her ay tutulma gözlenmiyor?” şeklinde bir soru gelmiş olabilir.  Bunun nedeni, Dünya etrafında dolanan Ay’ın yörüngesinin, Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesine göre yaklaşık 5 derece eğimli olmasıdır. Ay, yörüngesindeki hareketinin büyük bir kısmını, Dünya yörünge düzleminin altında veya üstünde geçirir. Dolayısıyla Dünya’nın oluşturduğu gölge alanlarına girmez. Fakat yılda iki ile dört kez Ay Dünya’nın yarı veya tam gölgesinin belirli kısmından geçer ve yukarıda anlatılan üç tür ay tutulmasından biri gerçekleşir.

Güneş tutulması ile Ay tutulması arasındaki fark nedir? Güneş tutulması, Güneş ışığının Ay tarafından engellenmesidir. Ay, Güneş ile Dünya arasından geçmektedir ve bu durum sadece “Yeni Ay” evresinde meydana gelebilir.

TAM AY TUTULMASI SIRASINDA AY NEDEN KIRMIZI BİR RENK ALIR?

Tutulma boyunca Dünya, Güneş ışığının Ay’a ulaşmasını engeller. Ancak Dünya atmosferini geçip Ay’a ulaşan ışınlar tarafından aydınlanan Ay, tamamen karanlığa gömülmez. Güneş ışığı, Dünya’nın atmosferinin derinliklerinden geçerken içerdiği mavi ışığı yitirir. Böylece arda kalan Güneş ışığının rengi koyu kırmızı veya turuncudur. Bu ışığında bir kısmı yine Dünya atmosferi tarafından kırılır ve çok az bir kısmı Ay’a ulaşır. Dolayısıyla Ay, tam tutulma sırasında koyu kahverengi, kırmızı, parlak turuncu ve sarıya doğru bir renk dağılımına sahip olarak görülür. Tutulma sırasında Ay’ın rengi, o anda atmosferde bulunan toz ve bulut miktarına göre değişiklik gösterir.

You need to install or upgrade Flash Player to view this content, install or upgrade by clicking here.

AY TUTULMALARINI GÖZLEMLEMEK

Ay tutulmalarını çıplak gözle izlemek tamamen güvenlidir. Herhangi bir koruyucu filtreye veya malzemeye ihtiyaç duymadan izlenebilir. Gözlem için teleskoba da ihtiyaç yoktur. Çıplak gözle çok rahat gözlenebilir. Bir dürbün yardımıyla, renk değişimi daha rahat görülecektir.

Amatör astronomlar, tutulma boyunca yararlı gözlemler yapabilirler. Tutulma öncesinde Ay’ın ne kadar karanlık görüneceği belirsizdir. Ay’ın rengi koyu griden kahverengiye, kırmızıdan parlak turuncuya değişebilir. Renk ve parlaklık tutulma sırasında atmosferde bulunan toz miktarına bağlıdır. Amatör astronomlar, Ay tutulması için oluşturulan Danjon Parlaklık ölçeğini kullanarak tutulma esnasında Ay’ın rengini ve parlaklığını sınıflandırabilirler.

Yapılabilecek bir diğer gözlem için ise bir teleskop gerekiyor. Standart ay krater listesinden hareketle her krater için tam gölge konisine giriş ve çıkış zamanı ölçülebilir.

Bunun dışında Ay tutulması, gökyüzü fotoğrafçıları için iyi bir zamandır.

Son olarak, 2001 – 2020 yılları arası gerçekleşecek Ay tutulmalarına buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

You can leave a response, or trackback from your own site.

“Ay Tutulması” için 18 yorum yapılmış.

  1. ecem nida Diyor ki: Pazartesi, Mart 3, 2008, 13:43

    yani bu bana biraz saçma geldi

  2. Pleiades Diyor ki: Pazartesi, Mart 3, 2008, 15:02

    Hangi kısım?

  3. eren Diyor ki: Cumartesi, Mart 22, 2008, 15:11

    aradığım bilgilerin hepsi yok ama yine de güzel

  4. oğulcan Diyor ki: Cuma, Nisan 4, 2008, 8:53

    çok güzel hazırlamışsınız

  5. akasya Diyor ki: Perşembe, Nisan 17, 2008, 15:01

    çok güzel diyemem ama fena değil oğulcan kaç yaşındaın

  6. layla Diyor ki: Pazartesi, Haziran 2, 2008, 17:55

    bence elinizden geleni yapmışsınız sonuçta ve güzel olmuş özellikle ay tutulmasını videoyla göstermeniz ilgimi de çekti yani

  7. melihhhhh Diyor ki: Cumartesi, Ağustos 16, 2008, 10:17

    çok güsel olmuş bnce hele hele ay tutulması videosu çok hoşuma gitti siteyi hazırlayanları tebrik ediyorum

  8. dororo Diyor ki: Pazar, Ağustos 17, 2008, 1:46

    bu ay tutulması olurken önüne ne geçiyor

  9. hasancan Diyor ki: Pazartesi, Aralık 15, 2008, 19:40

    bnce süper böyle video ların hazırlanması
    spor ve bilim dallarında gelişime erişime ve bilgiye yol açan unsurlardan biridir.Bence bu sitenin hazırlanışı ile sorumlu kişi bildiği herkese siteyi vermeli ve talebler çoğalmalı

  10. Lara Su Şen Diyor ki: Perşembe, Ocak 8, 2009, 20:34

    Bence çok güzel yapmışlar..Kim yapmışsa çok bilgili bir insan yapmış bunu..Bence çok bilgili ben bile yeni şeyler öğrendim..

  11. Batuhan Diyor ki: Pazar, Mart 8, 2009, 18:52

    Bence çok güzel yapmışler…Kim yaptıysa çok güzel olmuş.

  12. betül Diyor ki: Salı, Nisan 7, 2009, 17:29

    acaba güneş tutulması bir doğa olayımı o neden yazmıyooo

  13. Earthshine Diyor ki: Salı, Nisan 7, 2009, 17:35

    Güneş tutulması ile ilgili bilgilere burada yer verilmiş.

  14. Seyhan Sayar Diyor ki: Çarşamba, Nisan 22, 2009, 10:20

    Bence de çok güzel olmuş özene bezene hazırlamışsınız ve kaynakça belitmeniz de çok güzel…

    Ama ben sorumun cevabını alamadığımı söylemem gerekiyor… Sorum şuydu: AY TUTULMASI 1 YILDA KAÇ KERE OLUR??? Bu sorunun cevabını da alabilirsem çk sevinirm…

    Tekrar sizi tebrik ediyorum… Çok güzel bir site olmuş ve merak uyandırıcı bir konu seçmişsiniz sizin adınıza sevindim….Çünkü bu konu bnm ilgimi çk çekiyor…BEN BİR ÖĞRETMENİM Astronomi öğretmeniyim…Ve bilgileriniz çok güzel…

    Sevgilerimle,

    Seyhan SAYAR

  15. b.g. Diyor ki: Çarşamba, Nisan 22, 2009, 13:41

    Burada önemli olan ayın yörüngesindeki hareket olduğu için (sideral peryodu) , 29,5 değil de 27,5 olması gerekmiyor mu?

  16. Mahmut ŞERBETCİOĞLU Diyor ki: Pazartesi, Haziran 29, 2009, 15:04

    Ayın hilal şekli gece nasıl oluşuyor anlayamadım. Zira Güneşe göre açı incelenirse sadece Dünyanın güzdüz tarafındayken Ayın hilal halini görmemiz lazım değil mi?

  17. Arif Bayırlı Diyor ki: Cuma, Temmuz 3, 2009, 9:46

    Mahmut Bey, Ay’ın evrelerinin oluşmasıyla ilgili eski zamanlarda Gökbilim Forumunda bir açıklama yazmıştım. Arşivleri biraz karıştırıp bağlantıyı buldum :
    http://www.gokbilim.com/forum/viewtopic.php?f=26&t=1858

    Ay’ın hilal evresini aslında gündüz 12′de de görürüz, fakat tam tepede değildir ve çok parlak olmadığından fark etmek zor olacaktır. İlerleyen saatlerde örneğin 16:00 gibi Hilal’i tam tepede görebileceğiniz yegane saattir. 18.00-19.00 gibi ise hilal artık yavaş yavaş batmaya başlamıştır fakat hava da karardığından yine hilali seçebiliriz. Ama gece 22:00′den sonra hiçbir zaman Hilal’i görmenize imkan yoktur…

  18. yiğit Diyor ki: Çarşamba, Mart 17, 2010, 22:32

    Arkadaşlar bazılarınıza katılıyorum ben bir çocuğum ama gerçekten mükkemmel bir site yapmışsınız bu sitenin admini kim?Ve bir sorum olacak uzaya ilk gönderilen yapay uydu (sputnik 1) hala duruyormu?Şimdiden teşekkürler…

Yorumunuz


Warning: mysql_connect(): php_network_getaddresses: getaddrinfo failed: Name or service not known in /home/mirs/uzayveastronomi.com/wp-content/themes/guzel/footer.php on line 59

Warning: mysql_connect(): php_network_getaddresses: getaddrinfo failed: Name or service not known in /home/mirs/uzayveastronomi.com/wp-content/themes/guzel/footer.php on line 59
ss